Κάταγμα Επιγονατίδας

Το κάταγμα επιγονατίδας είναι τραυματισμός του οστού που βρίσκεται στο πρόσθιο τμήμα του γόνατος και συμμετέχει καθοριστικά στη λειτουργία του εκτατικού μηχανισμού. Μπορεί να προκληθεί μετά από άμεση πτώση ή ισχυρό χτύπημα στο γόνατο και να κυμαίνεται από ένα σταθερό κάταγμα χωρίς σημαντική μετατόπιση έως ένα σύνθετο κάταγμα που επηρεάζει τη λειτουργία της άρθρωσης.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο του κατάγματος, τη μετατόπιση των οστικών τμημάτων, την κατάσταση της αρθρικής επιφάνειας και το εάν διατηρείται η δυνατότητα ενεργητικής έκτασης του γόνατος. Αντίστοιχα, ο χρόνος αποκατάστασης μετά από κάταγμα επιγονατίδας δεν είναι ίδιος για όλους τους ασθενείς και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη βαρύτητα της κάκωσης και τη θεραπεία που απαιτείται.

Τι είναι το κάταγμα επιγονατίδας;

Η επιγονατίδα είναι ένα μικρό οστό στο πρόσθιο μέρος του γόνατος, ενσωματωμένο στον εκτατικό μηχανισμό της άρθρωσης. Συνεργάζεται με τον τετρακέφαλο και τον επιγονατιδικό τένοντα, συμβάλλοντας στην αποτελεσματική έκταση του γόνατος.

Παράλληλα, η οπίσθια επιφάνειά της καλύπτεται από αρθρικό χόνδρο και αρθρώνεται με το μηριαίο οστό. Ένα κάταγμα επιγονατίδας μπορεί επομένως να επηρεάσει όχι μόνο τη συνέχεια του οστού αλλά και την αρθρική επιφάνεια ή τη λειτουργία του εκτατικού μηχανισμού. Για αυτό δύο κατάγματα που φαίνονται παρόμοια εξωτερικά μπορεί να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.

Πώς προκαλείται το κάταγμα επιγονατίδας;

Συχνότερα προκαλείται από άμεση κάκωση στο πρόσθιο μέρος του γόνατος.

Τέτοιοι μηχανισμοί περιλαμβάνουν:

• πτώση απευθείας πάνω στο γόνατο,
• τροχαίο ατύχημα,
• ισχυρό χτύπημα κατά τη διάρκεια αθλητικής δραστηριότητας,
• άλλη κάκωση υψηλής ενέργειας.

Σπανιότερα, το κάταγμα μπορεί να προκύψει μέσω έμμεσου μηχανισμού, όταν μία πολύ ισχυρή σύσπαση του τετρακεφάλου δημιουργήσει δυνάμεις που υπερβαίνουν την αντοχή της επιγονατίδας.

Η κατανόηση του μηχανισμού του τραυματισμού βοηθά τον Ορθοπαιδικό να διερευνήσει και πιθανές συνοδές κακώσεις του γόνατος.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Το κάταγμα συνήθως προκαλεί άμεσα πόνο στο πρόσθιο τμήμα του γόνατος. Η ένταση των συμπτωμάτων εξαρτάται από τη μορφή και τη σοβαρότητα της κάκωσης.

Συχνά εμφανίζονται:

• έντονος πόνος στην περιοχή της επιγονατίδας,
• οίδημα,
• αιμάτωμα,
• ευαισθησία στην πίεση,
• δυσκολία στη βάδιση και στη φόρτιση,
• περιορισμός της κάμψης και της έκτασης,
• αδυναμία ενεργητικής έκτασης του γόνατος σε σοβαρότερες κακώσεις.

Σε περίπτωση ανοιχτού τραύματος πάνω από την επιγονατίδα ή αδυναμίας ενεργητικής έκτασης του γόνατος απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Ποιοι είναι οι τύποι κατάγματος της επιγονατίδας;

Τα κατάγματα της επιγονατίδας δεν έχουν όλα την ίδια μορφολογία. Μπορούν να ταξινομηθούν ανάλογα με την κατεύθυνση της γραμμής του κατάγματος, τον αριθμό των οστικών τμημάτων και τον βαθμό μετατόπισής τους.

Μπορεί να πρόκειται για:

• σταθερό ή μη παρεκτοπισμένο κάταγμα, όπου τα οστικά τμήματα παραμένουν σε ικανοποιητική θέση,
• παρεκτοπισμένο κάταγμα, όπου υπάρχει απόσταση ή μετατόπιση μεταξύ των τμημάτων,
• εγκάρσιο κάταγμα,
• συντριπτικό κάταγμα, όπου η επιγονατίδα έχει σπάσει σε περισσότερα τμήματα,
• κάταγμα του άνω ή κάτω πόλου της επιγονατίδας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το εάν έχει διαταραχθεί ο εκτατικός μηχανισμός και εάν η αρθρική επιφάνεια παραμένει σωστά ευθυγραμμισμένη.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό του τραυματισμού και την κλινική εξέταση.

Ο Ορθοπαιδικός αξιολογεί το οίδημα και την ευαισθησία, ελέγχει εάν υπάρχει ψηλαφητό κενό στην επιγονατίδα και εξετάζει εάν ο ασθενής μπορεί να πραγματοποιήσει ενεργητική έκταση του γόνατος ή ανύψωση του τεντωμένου σκέλους.

Οι ακτινογραφίες του γόνατος αποτελούν τη βασική απεικονιστική εξέταση και επιτρέπουν την αξιολόγηση της μορφολογίας και της μετατόπισης του κατάγματος.

Σε πιο σύνθετες κακώσεις μπορεί να απαιτηθεί αξονική τομογραφία, ώστε να απεικονιστούν λεπτομερέστερα τα οστικά τμήματα και να σχεδιαστεί κατάλληλα η θεραπεία.

Ο Δρ. Θωμάς Κωστάκος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός με εμπειρία στην αντιμετώπιση καταγμάτων και τραυματικών κακώσεων, αξιολογεί τόσο την ανατομική μορφή του κατάγματος όσο και τη λειτουργία του εκτατικού μηχανισμού πριν καθοριστεί το θεραπευτικό πλάνο.

Πώς αντιμετωπίζεται το κάταγμα επιγονατίδας;

Η θεραπεία μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική. Η απόφαση εξαρτάται κυρίως από τη σταθερότητα του κατάγματος, τη μετατόπιση των οστικών τμημάτων, την κατάσταση της αρθρικής επιφάνειας και τη λειτουργία του εκτατικού μηχανισμού.

Συντηρητική αντιμετώπιση

Ένα σταθερό κάταγμα με μικρή ή χωρίς σημαντική μετατόπιση και με διατηρημένο εκτατικό μηχανισμό μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να αντιμετωπιστεί χωρίς χειρουργείο.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ειδικός νάρθηκας ή κηδεμόνας που διατηρεί το γόνατο σε έκταση, ώστε να προστατεύεται το κάταγμα κατά την επούλωση.

Η φόρτιση και η κινητοποίηση καθορίζονται από τον θεράποντα Ορθοπαιδικό ανάλογα με τη μορφολογία του κατάγματος και την πορεία της πώρωσης. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας πραγματοποιείται παρακολούθηση με κλινικό και, όταν απαιτείται, ακτινολογικό έλεγχο.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να είναι απαραίτητη όταν τα τμήματα του κατάγματος έχουν σημαντική μετατόπιση, έχει διαταραχθεί η αρθρική επιφάνεια ή δεν λειτουργεί επαρκώς ο εκτατικός μηχανισμός.

Στόχος της επέμβασης είναι να αποκατασταθεί όσο το δυνατόν καλύτερα η ανατομία της επιγονατίδας και η λειτουργία του γόνατος.

Ανάλογα με τη μορφή του κατάγματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν διαφορετικές τεχνικές οστεοσύνθεσης με κατάλληλα υλικά σταθεροποίησης. Σε ιδιαίτερα σύνθετα κατάγματα ο χειρουργικός σχεδιασμός προσαρμόζεται στην ποιότητα και τη θέση των διαθέσιμων οστικών τμημάτων.

Η επιλογή τεχνικής επομένως δεν είναι ίδια για κάθε κάταγμα.

Κάταγμα Επιγονατίδας: Ποιος είναι ο χρόνος αποκατάστασης;

Ο χρόνος αποκατάστασης μετά από κάταγμα επιγονατίδας εξαρτάται από τον τύπο του κατάγματος, τη θεραπεία που εφαρμόστηκε, την πώρωση του οστού και την επαναφορά της κινητικότητας και της μυϊκής δύναμης.

Η αποκατάσταση εξελίσσεται σε στάδια και συνήθως απαιτεί αρκετές εβδομάδες έως αρκετούς μήνες μέχρι την ουσιαστική επάνοδο της λειτουργικότητας. Η πλήρης επιστροφή σε απαιτητική άσκηση μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο.

Πρώτη περίοδος

Αρχικός στόχος είναι η προστασία του κατάγματος ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για επούλωση.

Ανάλογα με την περίπτωση, το γόνατο μπορεί να προστατεύεται με νάρθηκα ή κηδεμόνα. Η δυνατότητα και ο βαθμός φόρτισης καθορίζονται εξατομικευμένα.

Σταδιακή κινητοποίηση

Όταν η πορεία της επούλωσης το επιτρέπει, ξεκινά προοδευτικά η κινητοποίηση του γόνατος.

Η παρατεταμένη ακινητοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε δυσκαμψία και απώλεια μυϊκής δύναμης, ενώ η υπερβολικά πρώιμη ή ανεξέλεγκτη φόρτιση μπορεί να επιβαρύνει την επούλωση. Για αυτό η εξέλιξη της κινητοποίησης πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένο θεραπευτικό πλάνο.

Ενδυνάμωση και επιστροφή στη λειτουργικότητα

Στη συνέχεια δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην αποκατάσταση του εύρους κίνησης και στην ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και του υπόλοιπου κάτω άκρου.

Η επιστροφή στην εργασία ή στον αθλητισμό δεν καθορίζεται μόνο από το πόσες εβδομάδες έχουν περάσει. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η πώρωση, ο πόνος, η κινητικότητα, η μυϊκή δύναμη και οι απαιτήσεις της δραστηριότητας.

Ποιος είναι ο ρόλος της φυσικοθεραπείας;

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί σημαντικό μέρος της αποκατάστασης, ιδιαίτερα μετά την περίοδο προστασίας ή ακινητοποίησης του γόνατος.

Το πρόγραμμα μπορεί να επικεντρώνεται στη:

• σταδιακή αποκατάσταση της κάμψης και της έκτασης,
• ενδυνάμωση του τετρακεφάλου,
• επαναφορά φυσιολογικού προτύπου βάδισης,
• ενδυνάμωση ολόκληρου του κάτω άκρου,
• σταδιακή επιστροφή σε λειτουργικές δραστηριότητες.

Η ένταση και η χρονική στιγμή των ασκήσεων πρέπει να προσαρμόζονται στην πορεία επούλωσης και στις οδηγίες του Ορθοπαιδικού.

Υπάρχουν προβλήματα που μπορεί να παραμείνουν μετά το κάταγμα;

Η πώρωση του κατάγματος δεν σημαίνει πάντοτε ότι το γόνατο έχει ήδη επανέλθει πλήρως στη λειτουργία που είχε πριν από τον τραυματισμό.

Μετά από σοβαρότερα κατάγματα μπορεί να εμφανιστούν επίμονη δυσκαμψία, αδυναμία του τετρακεφάλου ή ενοχλήσεις στο πρόσθιο τμήμα του γόνατος. Όταν έχει υποστεί σημαντική βλάβη η αρθρική επιφάνεια, μπορεί επίσης να αυξηθεί ο κίνδυνος μετατραυματικών εκφυλιστικών αλλοιώσεων μελλοντικά.

Η σωστή αρχική αντιμετώπιση και η οργανωμένη αποκατάσταση έχουν επομένως ιδιαίτερη σημασία για το τελικό λειτουργικό αποτέλεσμα.

Εξατομικευμένη αντιμετώπιση του κατάγματος επιγονατίδας

Το κάταγμα επιγονατίδας χρειάζεται αντιμετώπιση με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και όχι μόνο βάσει της παρουσίας του κατάγματος στην ακτινογραφία.

Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Δρ. Θωμάς Κωστάκος διαθέτει εμπειρία στην αντιμετώπιση καταγμάτων και τραυματικών κακώσεων. Με βάση την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο αξιολογούνται η σταθερότητα του κατάγματος, η αρθρική επιφάνεια και η λειτουργία του εκτατικού μηχανισμού.

Στόχος είναι να επιλεγεί η κατάλληλη συντηρητική ή χειρουργική θεραπεία και να οργανωθεί η αποκατάσταση με γνώμονα την ασφαλή επάνοδο της λειτουργικότητας του γόνατος.

Συχνές Ερωτήσεις για Κάταγμα Επιγονατίδας