Ο παγωμένος ώμος, γνωστός ιατρικά ως συμφυτική θυλακίτιδα ώμου, είναι μία πάθηση που προκαλεί πόνο και προοδευτικό περιορισμό της κινητικότητας της άρθρωσης. Χαρακτηριστικό είναι ότι δυσκολεύονται τόσο οι κινήσεις που πραγματοποιεί μόνος του ο ασθενής όσο και οι κινήσεις του ώμου όταν επιχειρεί να τις πραγματοποιήσει ο Ορθοπαιδικός κατά την εξέταση.
Το σύνδρομο παγωμένου ώμου συνήθως εξελίσσεται σταδιακά και μπορεί να διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες πόνου και δυσκαμψίας και να σχεδιαστεί η κατάλληλη θεραπεία ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η πάθηση.
Τι είναι ο παγωμένος ώμος;
Ο παγωμένος ώμος χαρακτηρίζεται από φλεγμονώδεις και ινωτικές μεταβολές στον αρθρικό θύλακο που περιβάλλει την άρθρωση του ώμου. Ο θύλακος σταδιακά γίνεται πιο δύσκαμπτος και περιορίζει την ελεύθερη κίνηση της άρθρωσης.
Η συμφυτική θυλακίτιδα διαφέρει επομένως από έναν απλό πόνο στον ώμο. Ο ασθενής δεν αποφεύγει απλώς την κίνηση επειδή πονά, αλλά παρουσιάζει πραγματικό περιορισμό του εύρους κίνησης.
Χαρακτηριστικά μπορεί να δυσκολεύεται να σηκώσει το χέρι, να το στρέψει προς τα έξω ή να το φέρει πίσω από την πλάτη του.
Ποια είναι τα συμπτώματα του συνδρόμου παγωμένου ώμου;
Τα συμπτώματα του συνδρόμου παγωμένου ώμου συνήθως εμφανίζονται προοδευτικά και μεταβάλλονται καθώς εξελίσσεται η πάθηση. Τα συχνότερα είναι:
- πόνος στην περιοχή του ώμου,
- πόνος που μπορεί να επιδεινώνεται τη νύχτα,
- δυσκολία στον ύπνο πάνω στον πάσχοντα ώμο,
- προοδευτική δυσκαμψία,
- περιορισμός στην ανύψωση του χεριού,
- δυσκολία στην έξω στροφή του ώμου,
- δυσκολία να φτάσει το χέρι πίσω από την πλάτη,
- περιορισμός καθημερινών δραστηριοτήτων.
Απλές κινήσεις, όπως το ντύσιμο, το χτένισμα, η τοποθέτηση αντικειμένων σε ψηλό ράφι ή η πρόσδεση της ζώνης ασφαλείας, μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα δύσκολες.
Ένα σημαντικό διαγνωστικό χαρακτηριστικό είναι ο περιορισμός τόσο της ενεργητικής όσο και της παθητικής κινητικότητας του ώμου.
Ποια είναι τα στάδια του παγωμένου ώμου;
Η φυσική πορεία της πάθησης περιγράφεται συνήθως σε τρεις φάσεις. Τα όρια μεταξύ τους δεν είναι απόλυτα και η διάρκεια μπορεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ασθενών.
Επώδυνη ή «παγώματος» φάση
Ο πόνος αυξάνεται προοδευτικά και η κινητικότητα αρχίζει να περιορίζεται. Ο νυχτερινός πόνος μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενοχλητικός.
«Παγωμένη» φάση
Ο πόνος μπορεί σταδιακά να γίνει λιγότερο έντονος, αλλά η δυσκαμψία παραμένει σημαντική. Σε αυτή τη φάση ο λειτουργικός περιορισμός μπορεί να αποτελεί το κυριότερο πρόβλημα.
Φάση «απόψυξης»
Η κινητικότητα αρχίζει σταδιακά να βελτιώνεται. Η διαδικασία μπορεί να είναι αργή και η πλήρης αποκατάσταση δεν συμβαίνει στον ίδιο χρόνο για όλους τους ασθενείς.
Η αναγνώριση του σταδίου έχει πρακτική σημασία, επειδή η ένταση και οι στόχοι της θεραπείας πρέπει να προσαρμόζονται στην εκάστοτε φάση.
Παγωμένος ώμος: Ποια είναι τα αίτια;
Σε αρκετές περιπτώσεις ο παγωμένος ώμος εμφανίζεται χωρίς να μπορεί να προσδιοριστεί μία συγκεκριμένη αιτία. Τότε χαρακτηρίζεται ως πρωτοπαθής ή ιδιοπαθής συμφυτική θυλακίτιδα.
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες εμφανίζεται μετά από περίοδο μειωμένης κινητικότητας του ώμου, για παράδειγμα μετά από τραυματισμό ή επέμβαση.
Παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης περιλαμβάνουν:
- σακχαρώδη διαβήτη,
- παθήσεις του θυρεοειδούς,
- παρατεταμένο περιορισμό της κίνησης του ώμου,
- προηγούμενο τραυματισμό ή επέμβαση στην περιοχή,
- ορισμένες συστηματικές καταστάσεις.
Η παρουσία ενός παράγοντα κινδύνου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας ασθενής θα αναπτύξει συμφυτική θυλακίτιδα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση του παγωμένου ώμου είναι κατά κύριο λόγο κλινική. Ο Ορθοπαιδικός λαμβάνει το ιστορικό και εξετάζει το εύρος κίνησης της άρθρωσης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύγκριση της ενεργητικής κινητικότητας –όταν ο ασθενής κινεί μόνος του το χέρι– με την παθητική κινητικότητα, όταν ο εξεταστής επιχειρεί να κινήσει τον ώμο. Στη συμφυτική θυλακίτιδα περιορίζονται χαρακτηριστικά και οι δύο.
Μπορεί να πραγματοποιηθούν ακτινογραφίες ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες δυσκαμψίας και πόνου, όπως σημαντικές αρθριτικές αλλοιώσεις. Μαγνητική τομογραφία δεν είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση, αλλά μπορεί να ζητηθεί όταν η κλινική εικόνα χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση ή υπάρχει υποψία άλλης παθολογίας.
Ο Δρ. Θωμάς Κωστάκος αξιολογεί συνολικά την κινητικότητα και τη λειτουργία του ώμου, καθώς παθήσεις όπως η ρήξη τενόντων του στροφικού πετάλου ή η αρθρίτιδα μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα που χρειάζεται να διαφοροποιηθούν από τον παγωμένο ώμο.
Παγωμένος Ώμος: Πώς θεραπεύεται;
Η θεραπεία του παγωμένου ώμου είναι στις περισσότερες περιπτώσεις αρχικά συντηρητική. Στόχος είναι η αντιμετώπιση του πόνου και η σταδιακή αποκατάσταση της κινητικότητας, χωρίς να επιβαρύνεται υπερβολικά η άρθρωση.
Ανάλογα με τη φάση και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:
- κατάλληλη αναλγητική ή αντιφλεγμονώδη αγωγή,
- προσαρμογή των καθημερινών δραστηριοτήτων,
- φυσικοθεραπεία,
- πρόγραμμα ασκήσεων κινητικότητας,
- ενδαρθρική έγχυση κορτικοστεροειδούς σε επιλεγμένους ασθενείς.
Δεν υπάρχει μία θεραπευτική προσέγγιση που να είναι κατάλληλη για όλους. Για παράδειγμα, ένας ιδιαίτερα επώδυνος ώμος σε πρώιμο στάδιο μπορεί να χρειάζεται διαφορετική ένταση κινητοποίησης από έναν ώμο που βρίσκεται σε μεταγενέστερη φάση με κυρίαρχο πρόβλημα τη δυσκαμψία.
Παγωμένος Ώμος και Φυσικοθεραπεία
Η φυσικοθεραπεία για τον παγωμένο ώμο αποτελεί σημαντικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης, αλλά πρέπει να προσαρμόζεται στο στάδιο της πάθησης και στην ανοχή του ασθενούς.
Στόχος είναι η σταδιακή βελτίωση του εύρους κίνησης και η διατήρηση της λειτουργικότητας.
Στην έντονα επώδυνη φάση, υπερβολικά επιθετικές διατάσεις μπορεί να αυξήσουν τα συμπτώματα. Καθώς ο πόνος υποχωρεί και κυριαρχεί περισσότερο η δυσκαμψία, μπορεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προοδευτική κινητοποίηση.
Η συνεργασία μεταξύ ασθενούς, Ορθοπαιδικού και φυσικοθεραπευτή βοηθά ώστε το πρόγραμμα να εξελίσσεται σύμφωνα με την πραγματική πορεία της πάθησης.
Παγωμένος Ώμος: Ποιες ασκήσεις μπορούν να βοηθήσουν;
Οι ασκήσεις για παγωμένο ώμο στοχεύουν κυρίως στη διατήρηση και σταδιακή βελτίωση της κινητικότητας.
Ανάλογα με το στάδιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν ήπιες ασκήσεις όπως:
- υποβοηθούμενη ανύψωση του χεριού,
- ήπιες κινήσεις έξω στροφής,
- ασκήσεις ολίσθησης του χεριού σε τοίχο ή άλλη επιφάνεια,
- ελεγχόμενες διατάσεις του ώμου.
Οι ασκήσεις δεν πρέπει να μετατρέπονται σε προσπάθεια βίαιης «απελευθέρωσης» της άρθρωσης. Η υπερβολική ένταση μπορεί να αυξήσει τον πόνο, ιδιαίτερα στην αρχική φάση. Για αυτό το πρόγραμμα πρέπει να εξατομικεύεται και να προσαρμόζεται ανάλογα με την κινητικότητα, τον πόνο και το στάδιο της συμφυτικής θυλακίτιδας.
Βοηθούν οι ενέσεις στον παγωμένο ώμο;
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενδαρθρική έγχυση κορτικοστεροειδούς, ιδιαίτερα όταν ο πόνος και η φλεγμονώδης φάση περιορίζουν σημαντικά τη λειτουργικότητα.
Στόχος είναι κυρίως η μείωση του πόνου και η διευκόλυνση της κινητοποίησης. Η έγχυση δεν αποτελεί απαραίτητα αυτόνομη λύση για ολόκληρη την πορεία της πάθησης και η ένδειξή της αξιολογείται εξατομικευμένα.
Υπάρχουν επίσης άλλες παρεμβατικές επιλογές, όπως η υδροδιάταση του αρθρικού θυλάκου, που μπορούν να εξεταστούν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση;
Η μεγάλη πλειονότητα των ασθενών αντιμετωπίζεται χωρίς χειρουργική επέμβαση.
Όταν όμως υπάρχει επίμονη και σημαντική δυσκαμψία παρά την κατάλληλη συντηρητική θεραπεία, μπορεί να συζητηθούν πιο επεμβατικές επιλογές.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί αρθροσκοπική απελευθέρωση του αρθρικού θυλάκου, με στόχο τη βελτίωση της κινητικότητας. Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί την πρώτη γραμμή θεραπείας και εξετάζεται βάσει της διάρκειας των συμπτωμάτων, του λειτουργικού περιορισμού και της ανταπόκρισης στις προηγούμενες θεραπείες.
Πόσο διαρκεί ο παγωμένος ώμος;
Ο παγωμένος ώμος έχει συνήθως παρατεταμένη φυσική πορεία. Η εξέλιξή του μετριέται συχνά σε μήνες και σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο μέχρι να επιτευχθεί σημαντική αποκατάσταση της κινητικότητας.
Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα που να ισχύει για όλους.
Η βελτίωση είναι συνήθως σταδιακή και μπορεί να υπάρχουν περίοδοι κατά τις οποίες ο ασθενής αισθάνεται ότι η πρόοδος είναι αργή. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να παραμείνει κάποιος βαθμός περιορισμού της κινητικότητας.
Για αυτό ο στόχος της θεραπείας δεν είναι απλώς να «περάσει ο χρόνος», αλλά να ελέγχεται ο πόνος και να διατηρείται ή να αποκαθίσταται προοδευτικά η λειτουργικότητα.
Γιατί είναι σημαντική η σωστή διάγνωση;
Δεν είναι κάθε επώδυνος και δύσκαμπτος ώμος σύνδρομο παγωμένου ώμου. Ρήξεις τενόντων, τενοντίτιδα ώμου, αρθρίτιδα ώμου και άλλες παθήσεις του ώμου μπορεί να προκαλέσουν πόνο και περιορισμό της κίνησης. Η θεραπεία τους όμως μπορεί να είναι διαφορετική.
Ο Δρ. Θωμάς Κωστάκος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, με εμπειρία στη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων του μυοσκελετικού συστήματος, αξιολογεί την κλινική εικόνα και τον απαραίτητο απεικονιστικό έλεγχο ώστε να επιβεβαιωθεί η αιτία των συμπτωμάτων.
Στον παγωμένο ώμο, το θεραπευτικό πλάνο προσαρμόζεται στο στάδιο της πάθησης, στον βαθμό του πόνου και της δυσκαμψίας και στις καθημερινές ανάγκες του ασθενούς.
Συχνές Ερωτήσεις για Παγωμένο Ώμο – Συμφυτική Θυλακίτιδα
Το σύνδρομο παγωμένου ώμου ή συμφυτική θυλακίτιδα είναι πάθηση κατά την οποία ο αρθρικός θύλακος του ώμου παρουσιάζει μεταβολές που οδηγούν σε πόνο και σημαντικό περιορισμό τόσο της ενεργητικής όσο και της παθητικής κινητικότητας.
Η θεραπεία είναι συνήθως συντηρητική και μπορεί να περιλαμβάνει αναλγητική αντιμετώπιση, φυσικοθεραπεία, κατάλληλες ασκήσεις και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενδαρθρική έγχυση. Η θεραπεία προσαρμόζεται στο στάδιο και στη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
Η πορεία μπορεί να διαρκέσει πολλούς μήνες και διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή. Η αποκατάσταση της κινητικότητας είναι συνήθως σταδιακή και δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος χρόνος που να ισχύει για όλους.
Ναι, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διατήρηση και σταδιακή αποκατάσταση της κινητικότητας. Ωστόσο, η ένταση της φυσικοθεραπείας πρέπει να προσαρμόζεται στη φάση της πάθησης, καθώς οι πολύ επιθετικές ασκήσεις μπορεί να επιδεινώσουν τον πόνο στην αρχική φάση.
Το ICD-10 είναι το διεθνές σύστημα ταξινόμησης και κωδικοποίησης διαγνώσεων. Η αναζήτηση «συμφυτική θυλακίτιδα ώμου ICD-10» αφορά τον κωδικό με τον οποίο καταγράφεται η συγκεκριμένη πάθηση στο σύστημα ταξινόμησης.