Ρευματοειδής Αρθρίτιδα

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια αυτοάνοση, φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει κυρίως τις αρθρώσεις, αλλά μπορεί να έχει επιπτώσεις και σε άλλα συστήματα του οργανισμού. Προκαλεί πόνο, οίδημα και δυσκαμψία και, όταν η φλεγμονή παραμένει ανεξέλεγκτη, μπορεί σταδιακά να οδηγήσει σε βλάβη των αρθρώσεων και περιορισμό της λειτουργικότητας.

Η έγκαιρη αναγνώριση των πρώτων συμπτωμάτων της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και η αξιολόγηση από Ρευματολόγο έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η σύγχρονη θεραπεία στοχεύει στον έλεγχο της φλεγμονής και στην πρόληψη ή επιβράδυνση μόνιμων αρθρικών βλαβών. Όταν έχουν ήδη αναπτυχθεί σημαντικές δομικές αλλοιώσεις σε μία άρθρωση, μπορεί να χρειαστεί παράλληλα ορθοπαιδική αξιολόγηση.

Τι είναι η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα;

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα. Αυτό σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται λανθασμένα εναντίον ιστών του ίδιου του οργανισμού.

Στις αρθρώσεις η νόσος προσβάλλει κυρίως τον αρθρικό υμένα, προκαλώντας επίμονη φλεγμονή. Με την πάροδο του χρόνου, όταν η νόσος δεν ελέγχεται αποτελεσματικά, η φλεγμονώδης διαδικασία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον χόνδρο και στο οστό και να οδηγήσει σε παραμόρφωση ή απώλεια λειτουργικότητας.

Σε αντίθεση με την οστεοαρθρίτιδα, η οποία σχετίζεται κυρίως με εκφυλιστικές μεταβολές της άρθρωσης, η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι συστηματική φλεγμονώδης νόσος.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα της Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας;

Τα πρώτα συμπτώματα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά και αρχικά να μην είναι ιδιαίτερα έντονα. Σε άλλους ασθενείς η έναρξη μπορεί να είναι περισσότερο εμφανής.

Συχνά πρώιμα συμπτώματα είναι:

• πόνος σε περισσότερες από μία αρθρώσεις,
• οίδημα και ευαισθησία,
• πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί περισσότερο από μια σύντομη περίοδο,
• δυσκαμψία μετά από ακινησία,
• συμμετρική ενόχληση, για παράδειγμα και στα δύο χέρια,
• κόπωση,
• αίσθημα γενικής αδυναμίας.

Οι μικρές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών προσβάλλονται συχνά στα πρώτα στάδια.

Επίμονος πόνος και οίδημα σε πολλαπλές αρθρώσεις, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από παρατεταμένη πρωινή δυσκαμψία, δεν πρέπει να θεωρούνται απλώς αποτέλεσμα κούρασης ή ηλικίας.

Ποια είναι τα συμπτώματα της Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας;

Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας μπορεί να παρουσιάζουν περιόδους έξαρσης και ύφεσης. Τα αρθρικά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πόνο,
• οίδημα,
• θερμότητα γύρω από τις αρθρώσεις,
• ευαισθησία,
• δυσκαμψία,
• περιορισμό της κινητικότητας,
• σταδιακή μυϊκή αδυναμία,
• λειτουργικό περιορισμό.

Σε μακροχρόνια ή ανεπαρκώς ελεγχόμενη νόσο μπορούν να αναπτυχθούν μόνιμες αρθρικές αλλοιώσεις και παραμορφώσεις.

Επειδή όμως πρόκειται για συστηματική νόσο, ορισμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίζουν και συμπτώματα πέρα από τις αρθρώσεις, όπως έντονη κόπωση ή άλλες εξωαρθρικές εκδηλώσεις.

Ποιες αρθρώσεις επηρεάζει;

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορεί να επηρεάσει πολλές αρθρώσεις και συχνά εμφανίζει συμμετρική κατανομή. Συχνά προσβάλλονται:

• οι αρθρώσεις των δακτύλων,
• οι καρποί,
• τα πόδια,
• οι ποδοκνημικές,
• τα γόνατα,
• οι αγκώνες,
• οι ώμοι.

Η προσβολή μεγάλων αρθρώσεων, όπως το γόνατο ή το ισχίο, μπορεί σε προχωρημένες περιπτώσεις να προκαλέσει σημαντικό περιορισμό στη βάδιση και στις καθημερινές δραστηριότητες.

Σε αυτό το στάδιο η συνεργασία μεταξύ Ρευματολόγου και Ορθοπαιδικού μπορεί να είναι σημαντική, καθώς η φαρμακευτική αντιμετώπιση της συστηματικής νόσου και η αντιμετώπιση μίας ήδη σοβαρά κατεστραμμένης άρθρωσης αποτελούν διαφορετικά αλλά συμπληρωματικά μέρη της θεραπείας.

Πού οφείλεται η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα;

Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία που να εξηγεί γιατί ένας άνθρωπος αναπτύσσει ρευματοειδή αρθρίτιδα.

Η εμφάνισή της θεωρείται ότι σχετίζεται με συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης, δυσλειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο περιλαμβάνουν το οικογενειακό ιστορικό και το κάπνισμα, ενώ η νόσος εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες.

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα δεν προκαλείται απλώς από τη φθορά των αρθρώσεων, ούτε αποτελεί φυσιολογική συνέπεια της γήρανσης.

Πώς εξελίσσεται η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα;

Η πορεία της νόσου διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή. Χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο της φλεγμονής, μπορεί σταδιακά να προκληθούν διαβρώσεις του οστού, καταστροφή του χόνδρου, αστάθεια και παραμορφώσεις των αρθρώσεων. Η λειτουργικότητα μπορεί να περιοριστεί σημαντικά.

Ωστόσο, η σύγχρονη θεραπευτική προσέγγιση έχει αλλάξει ουσιαστικά την πορεία της νόσου. Στόχος πλέον είναι η έγκαιρη διάγνωση και η επίτευξη ύφεσης ή όσο το δυνατόν χαμηλότερης ενεργότητας της νόσου, πριν εγκατασταθούν μη αναστρέψιμες αρθρικές βλάβες.

Για αυτό η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων έχει μεγαλύτερη σημασία από την αναμονή μέχρι ο πόνος να γίνει σοβαρός.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Δεν υπάρχει μία μεμονωμένη εξέταση που από μόνη της να επιβεβαιώνει ή να αποκλείει τη ρευματοειδή αρθρίτιδα σε κάθε ασθενή. Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό:

• του ιστορικού,
• της κατανομής και διάρκειας των συμπτωμάτων,
• της κλινικής εξέτασης,
• εργαστηριακών εξετάσεων,
• απεικονιστικών ευρημάτων όπου απαιτούνται.

Η διάγνωση και η εκτίμηση της ενεργότητας της συστηματικής νόσου πραγματοποιούνται από Ρευματολόγο.

Όταν υπάρχει σημαντική βλάβη συγκεκριμένης άρθρωσης, ο Ορθοπαιδικός μπορεί παράλληλα να αξιολογήσει τη δομική κατάσταση και τον βαθμό λειτουργικού περιορισμού της.

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα: Ποιες εξετάσεις γίνονται;

Οι εξετάσεις για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και όχι μεμονωμένα. Ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:

• ρευματοειδή παράγοντα (RF),
• αντισώματα anti-CCP,
• ΤΚΕ,
• C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP),
• γενική αίματος και άλλες εξετάσεις ανάλογα με την περίπτωση.

Ο RF και τα anti-CCP μπορούν να προσφέρουν σημαντικές διαγνωστικές πληροφορίες, αλλά η ερμηνεία τους πρέπει να γίνεται μαζί με τα υπόλοιπα ευρήματα.

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν ακτινογραφίες, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία, ώστε να αξιολογηθούν η φλεγμονή και οι πιθανές δομικές αλλοιώσεις.

Ποια είναι η θεραπεία της Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας;

Η θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας έχει ως βασικό στόχο τον έλεγχο της φλεγμονώδους δραστηριότητας, τη μείωση των συμπτωμάτων και την πρόληψη μόνιμων αρθρικών και συστηματικών επιπλοκών.

Η βασική φαρμακευτική θεραπεία σχεδιάζεται και παρακολουθείται από Ρευματολόγο.

Ανάλογα με τον ασθενή και τη δραστηριότητα της νόσου μπορεί να χρησιμοποιούνται τροποποιητικά της νόσου αντιρρευματικά φάρμακα (DMARDs), βιολογικές θεραπείες ή άλλες στοχευμένες θεραπείες. Αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη ή κορτικοστεροειδή μπορεί να έχουν συγκεκριμένο συμπληρωματικό ρόλο, αλλά δεν υποκαθιστούν τη θεραπεία που ελέγχει την ίδια τη νόσο.

Η επιλογή φαρμάκων είναι εξατομικευμένη και απαιτεί ιατρική παρακολούθηση.

Πώς αντιμετωπίζεται συνολικά η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα;

Η αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας δεν περιορίζεται στη φαρμακευτική αγωγή. Ένα ολοκληρωμένο πλάνο μπορεί να περιλαμβάνει:

• συστηματική ρευματολογική παρακολούθηση,
• κατάλληλη σωματική δραστηριότητα,
• διατήρηση της κινητικότητας,
• μυϊκή ενδυνάμωση,
• φυσικοθεραπεία όταν ενδείκνυται,
• διαχείριση σωματικού βάρους,
• διακοπή καπνίσματος,
• αντιμετώπιση επιμέρους αρθρικών προβλημάτων.

Η άσκηση προσαρμόζεται στην κατάσταση των αρθρώσεων και στη δραστηριότητα της νόσου. Κατά τη διάρκεια μιας έντονης έξαρσης μπορεί να χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση από εκείνη που εφαρμόζεται όταν η νόσος βρίσκεται υπό καλό έλεγχο.

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα και Προσδόκιμο Ζωής

Η αναζήτηση «ρευματοειδής αρθρίτιδα προσδόκιμο ζωής» δημιουργεί εύλογη ανησυχία, όμως δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός ετών που να μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε ασθενή.

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι συστηματική νόσος και, ιδιαίτερα όταν παραμένει ενεργή για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών πέρα από τις αρθρώσεις.

Ωστόσο, η πρόγνωση έχει επηρεαστεί σημαντικά από την έγκαιρη διάγνωση, τις σύγχρονες θεραπείες και τον αποτελεσματικότερο έλεγχο της φλεγμονής και των συνοδών παραγόντων κινδύνου.

Το προσδόκιμο ζωής ενός συγκεκριμένου ανθρώπου δεν μπορεί επομένως να προβλεφθεί από τη διάγνωση και μόνο. Επηρεάζεται από τη δραστηριότητα της νόσου, την ανταπόκριση στη θεραπεία, τις συνοδές παθήσεις, το κάπνισμα, την καρδιαγγειακή υγεία και πολλούς άλλους παράγοντες.

Ο αποτελεσματικός έλεγχος της νόσου και η συστηματική ιατρική παρακολούθηση έχουν ουσιαστική σημασία για τη μακροχρόνια υγεία.

Πότε χρειάζεται Ορθοπαιδικός;

Η βασική διαχείριση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας γίνεται από τον Ρευματολόγο. Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός αποκτά ιδιαίτερο ρόλο όταν η νόσος έχει προκαλέσει σημαντικό πρόβλημα σε συγκεκριμένη άρθρωση.

Ορθοπαιδική αξιολόγηση μπορεί να χρειάζεται όταν υπάρχει:

• επίμονος μηχανικός πόνος παρά τον έλεγχο της συστηματικής νόσου,
• σημαντική καταστροφή του αρθρικού χόνδρου,
• παραμόρφωση,
• αστάθεια της άρθρωσης,
• σοβαρός περιορισμός της κινητικότητας,
• δυσκολία στη βάδιση ή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να διαχωριστεί πόσο από το πρόβλημα οφείλεται σε ενεργή φλεγμονή και πόσο σε μόνιμη δομική βλάβη της άρθρωσης.

Πότε μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση;

Η χειρουργική θεραπεία δεν αντιμετωπίζει τη ρευματοειδή αρθρίτιδα ως συστηματική νόσο. Μπορεί όμως να αντιμετωπίσει τις συνέπειες που έχει προκαλέσει σε μία συγκεκριμένη άρθρωση.

Όταν υπάρχει προχωρημένη αρθρική καταστροφή με σημαντικό πόνο και λειτουργικό περιορισμό παρά την κατάλληλη συντηρητική θεραπεία, μπορεί να εξεταστεί χειρουργική αντιμετώπιση.

Σε σοβαρή βλάβη μεγάλων αρθρώσεων, όπως το γόνατο ή το ισχίο, μία από τις διαθέσιμες επιλογές μπορεί να είναι η ολική αρθροπλαστική γόνατος ή ολική αρθροπλαστική ισχίου.

Ο σχεδιασμός χρειάζεται να γίνεται σε συνεργασία με τον Ρευματολόγο, καθώς πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η ενεργότητα της νόσου, η φαρμακευτική αγωγή και η συνολική κατάσταση του ασθενούς.

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα σε Ισχίο και Γόνατο

Όταν η νόσος προκαλέσει σημαντική καταστροφή στο ισχίο ή στο γόνατο, ο πόνος μπορεί να αποκτήσει περισσότερο μηχανικά χαρακτηριστικά και να επηρεάζει τη βάδιση, την αυτονομία και την καθημερινότητα.

Η αξιολόγηση σε αυτό το στάδιο δεν αφορά πλέον μόνο τον έλεγχο της φλεγμονής. Χρειάζεται να εξεταστεί η κατάσταση της ίδιας της άρθρωσης και το κατά πόσο οι δομικές βλάβες μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά.

Ο Δρ. Θωμάς Κωστάκος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, με εξειδίκευση στις παθήσεις ισχίου και γόνατος και στις σύγχρονες τεχνικές αρθροπλαστικής, μπορεί να αξιολογήσει ασθενείς στους οποίους η ρευματοειδής αρθρίτιδα έχει οδηγήσει σε προχωρημένη αρθρική βλάβη.

Η ορθοπαιδική αντιμετώπιση λειτουργεί σε αυτές τις περιπτώσεις συμπληρωματικά προς τη ρευματολογική θεραπεία και εστιάζει στη συγκεκριμένη άρθρωση που έχει υποστεί σημαντική δομική βλάβη.

Η σημασία της εξατομικευμένης και διεπιστημονικής αντιμετώπισης

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα απαιτεί διαφορετική προσέγγιση από μία αμιγώς εκφυλιστική ή τραυματική πάθηση. Ο Ρευματολόγος έχει τον κεντρικό ρόλο στη διάγνωση, στη φαρμακευτική θεραπεία και στον μακροχρόνιο έλεγχο της συστηματικής νόσου. Ο Ορθοπαιδικός παρεμβαίνει όταν χρειάζεται εξειδικευμένη αξιολόγηση των δομικών συνεπειών σε μία άρθρωση.

Για ασθενείς με προχωρημένη βλάβη στο ισχίο ή στο γόνατο, ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Δρ. Θωμάς Κωστάκος αξιολογεί την έκταση της αρθρικής καταστροφής, τον λειτουργικό περιορισμό και τις διαθέσιμες ορθοπαιδικές επιλογές.

Στόχος δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση του πόνου, αλλά η διατήρηση ή αποκατάσταση της κινητικότητας και της λειτουργικότητας μέσα σε ένα συνολικό θεραπευτικό πλάνο.

Συχνές Ερωτήσεις για Ρευματοειδή Αρθρίτιδα